Openbare badhuizen in Japan

In Nederland kennen we het badhuis eigenlijk alleen uit de geschiedenisboeken. Zo zijn er natuurlijk de thermen die de Romeinen overal waar ze kwamen bouwden. Er zijn nog ruïnes te vinden in heel Europa. De best bewaard gebleven ruïne van een Romeins badhuis in Nederland vind je in het Thermen Museum in Heerlen.

In Nederland kwamen de badhuizen met de industriële revolutie. De huisjes van de fabrieksarbeiders werden gebouwd zonder sanitaire voorzieningen. Om toch een zekere mate van hygiene te waarborgen schoten werden er badhuizen gebouwd. Badhuizen werden al snel sociale ontmoetingsplekken; de hele buurt kwam er tenslotte.

Het besef van persoonlijke hygiene was er in Japan al in de 13de eeuw. De nobelen in Kyoto, destijds de hoofdstad, lieten baden bouwen naast hun woning. Een keer in de week werd het vuur onder de badkuip aangestoken en op uitnodiging van de eigenaar werd er gezamenlijk gebadderd, gegeten en gedronken.

Rond dezelfde periode werden bij de vele tempels in Kyoto en Nara tempelbaden aangelegd. In de Japanse religieuze beleving is purificatie voor het betreden van een schrijn of tempel erg belangrijk. Nu nog vindt je bij de toegang tot elke schrijn een fonteintje om je handen te spoelen voordat je naar het terrein betreedt.

Het idee van de tempelbaden kwam uit China, waar ze al honderden jaren de gewoonste zaak van de wereld waren. De baden bij de tempels in Kyoto kregen al snel de bijnaam aalmoes baden. De armen mochten zich hier tegen betaling van een klein bedrag verschonen en verzorgen.

Tegen het begin van de 14de eeuw waren baden dus voor vrijwel elke sociale laag van de bevolking beschikbaar. Al snel verschenen er ook buiten de tempelgronden commerciële badhuizen. Op het hoogtepunt telde Kyoto honderden badhuizen.

Door de ontdekking van geothermische bronnen in Japan werd de badcultuur alleen maar versterkt. Elke bron heeft een specifieke samenstelling van mineralen, en er werd gedacht dat bepaalde mineralen hielpen tegen bepaalde kwalen, variërend van reumatiek tot kanker.

In het hedendaagse Japan is de badhuis cultuur nog steeds bruisend. Hoewel alle Japanse huizen intussen zijn voorzien van sanitaire voorzieningen, zijn er nog steeds zo’n 6.500 badhuizen in Japan. Net als in de tijd van de tempelbaden is toegang tot een badhuis niet duur. In de meeste steden ligt de vastgestelde prijs rond de ¥ 400.

Naast de openbare badhuizen, die sento (銭湯) genoemd worden zijn er ook de wat meer kuuroord-achtige baden. Deze baden, onsen (温泉), worden gevoed door geothermische bronnen waar nog steeds bepaalde krachten aan worden toegeschreven.

Vroeger was het een noodzaak, maar ook nu nog is het bezoek aan een badhuis iets wat veel Japanners wekelijks, soms zelfs dagelijks doen. Tijdens de vijf jaar dat ik zelf in Japan gewoond ging ik ook meestal een keer per week naar een badhuis.

Veel van de kleinere badhuizen zijn blijven steken in de jaren 70 of 80 qua inrichting, maar dat geeft ze juist hun charme. De nieuwe badhuizen zijn groter opgezet en hebben een grotere keuze aan baden en sauna’s, maar wat mij betreft proef je de echte badhuis cultuur in de oude, kleine badhuizen verscholen in de woonwijken.

Als je Japan bezoekt hoort een bezoek aan een badhuis zeker boven aan je lijstje te staan. Er zijn een paar websites die een gedeelte van de badhuizen in kaart probeert te brengen. SentoGuide heeft informatie over zo’n 1.000 badhuizen in heel Japan.

Hanami: bloemetjes kijken

De eerste tekenen dat de Japanse winter voorbij is zijn de bloesemende kersenbomen. Japanners noemen de bloesem sakura. Een voorbije winter betekend een verademing, langer wordende dagen, warmte. De Japanners zien in de sakura een mooie gelegenheid om weer naar buiten te gaan en onder de bloesemde kersenbomen te picknicken. Dit is zo’n populaire bezigheid dat er een woord voor bestaat: hanami.

Hanami (花見) is een samentrekking van hana, wat bloem betekend, en mi, Japans voor kijken. Hanami is dus bloemetjes kijken. Parken en rivieroevers zijn hiervoor bij uitstek geschikt. Hier is ruimte en dit is ook waar de kersenbomen te vinden zijn.

Hanami in Osaka
Hanami in Osaka.

De weermannen en -vrouwen staan al vroeg in het jaar paraat om bij de eerste tekenen van geschikt weer de bloesemde golf te voorspellen. Het begint in Kagoshima in het diepe zuiden van het eiland Kyushu in de tweede helft van maart en trekt langzaam over Japan om in de eerste helft van mei in het noordelijkste puntje van Hokkaido te eindigen.

Als je in deze periode in Japan bent kun je er haast niet om heen. Haal een bento (lunchbox) bij de dichtstbijzijnde convenience store en strijk neer onder een kersenboom tussen de Japanners.

In Fukuoka, in het zuiden wordt de bloesem verwacht tussen 29 maart en 6 april. In Hakodate op het noordelijke eiland Hokkaido zijn pas in de eerste helft van mei dit soort taferelen te aanschouwen.

De precieze data waarop je in elk deel van Japan kunt genieten van de sakura vind je hier. Weathermap.jp heeft een mooie overzichtskaart die aangepast wordt aan de voorspellingen.

Een kijkje in Kirarahama (en omgeving)

Van 28 juli tot en met 8 augustus 2015 is Kirarahama in Yamaguchi het toneel voor de 23ste Wereld Jamboree, het grootste scouting evenement ter wereld. De Nederlandse afvaardiging is naar verwachting zo’n 700 jongens en meisjes sterk. Samen met meer dan 30.000 collega’s van over de hele wereld zullen de Nederlandse scouts zich druk bezig houden met het ervaren van Japan. Laten we dus eens kijken wat je van Kirarahama en Yamaguchi kunt verwachten.

Kirarahama, wat vertaalt naar Kirara Strand of Kirara Baai, is een aangelegd strand en park langs de kust van de Seto Binnenzee in Yamaguchi stad. Yamaguchi stad is de hoofdstad van Yamaguchi Prefectuur, de meest westelijke prefectuur van het hoofd eiland Honshu. Door de zuidelijke ligging is het klimaat hier sub-tropisch.

Yamaguchi is rond 1360 gesticht door Hiroyo Ouchi, de Heer van het gebied, als zetel van zijn regering. Kyoto was destijds de hoofdstad van Japan en de Ouchi familie heeft getracht om Yamaguchi zoveel mogelijk op Kyoto te laten lijken.

Het hedendaagse Yamaguchi is een samenvoeging van een aantal dorpen en steden. De stad heeft dus ook een aantal stadskernen, met het belangrijkste centrum rond het treinknooppunt van Shin-Yamaguchi station.

Openbaar vervoer

Yamaguchi is verbonden met de rest van Japan via de Sanyo Shinkansen hogesnelheidstrein. Vanaf Shin-Yamaguchi station reis je in ongeveer 20 minuten naar Hiroshima en naar Tokyo ben je ongeveer 5 uur onderweg. Voor bestemmingen dichterbij kun je gebruik maken van de lokale treinen van JR, de geprivatiseerde nationale spoorwegen. Om je treinreis te plannen maak je gebruik van Hyperdia, de Engels-talige reisplanner die alle treinlijnen van Japan dekt.

Verder kom je bijna overal binnen de stad met de bus. Waar er in de trein veelal wel Engels te vinden is, zal dat in de bus minder makkelijk zijn.

Te zien in Yamaguchi

De Rurikoji Tempel, gebouwd rond 1442 wordt gezien als het symbool bij uitstek van de oude stad. De tempel is te vinden op loopafstand van Kami-Yamaguchi station op de JR Yamaguchi-lijn. De toegang tot de tempel is gratis.

De Sesshu Tuin bij de Joueiji Tempel is ook de moeite van het bezichtiging waard. Je kunt van Rurikoji naar Joueiji lopen. Je bent dan ongeveer een kwartier onderweg. Joueiji is vlak bij Miyano station, het eerste station na Kami-Yamaguchi.

Het Akiyoshi Plateau is een soort maan landschap. Het plateau bestaat uit kalksteen en is zo’n 500.000 jaar geleden ontstaan. Onder het plateau heeft zich over de afgelopen 300.000 jaar een grot gevormd. Deze grot is de grootste van Japan en is toegankelijk voor bezoekers. Van Shin-Yamaguchi station gaat er een bus rechtstreeks naar Akiyoshidai, de Japanse naam van het plateau.

Ten oosten van Yamaguchi, ongeveer halverwege naar Hiroshima vindt je de stad Iwakuni. Iwakuni is ook zeker een bezoek waard. Je vindt er onder andere het Iwakuni kasteel. Het kasteel staat boven op de berg Shiroyama en is te voet te bereiken. Als je liever naar beneden loopt dan naar boven klimt kun je opende weg naar boven ook het kabeltreintje nemen.

Ook vindt je in Iwakuni het witte slangen museum. Het schijnt dat als je een witte slang in je huis vindt dat dat geluk brengt. Als je het geluk een hand je wilt helpen zijn er voldoende witte slangen te vinden in dit museum.

The Kintai-kyo
Kintai Brug. Afbeelding via MShades onder CC BY-ND licentie.

Het hoogtepunt van Iwakuni is echter de Kintai Brug. Deze brug is voor het eerst gebouwd in 1673 en heeft het tot 1950 volgehouden, toen een tyfoon de brug verwoestte. Een week na de verwoesting is begonnen aan de wederopbouw maar het duurde tot 1953 tot de brug weer in volle glorie hersteld was. De brug is volledig herbouwd met dezelfde technieken waarmee de originele brug gebouwd was. De Kintai Brug is een van de bekendste symbolen van westelijk Honshu.