Japanse huizen zijn van hout

Als je aan Japan denkt denk je vast aan een hypermodern land vol met vooruitstrevende technologie. En niets is minder waar. In Japan bestaat het OV-chipkaart systeem zoals het nu in Nederland geïmplementeerd wordt al 10 jaar.

Als je op een Japans toilet gaat zitten wordt je wellicht verrast door een verwarmde toiletbril en de knopjes op het bedieningspaneel zorgen voor een papierloze reiniging van je achterwerk. De Japanse technologie zorgt ervoor dat op de drukke treinlijnen er elke minuut een trein rijdt, en dat zonder vertraging.

Maar als je aan Japan denkt denk je waarschijnlijk niet aan de huizen waar de Japanners in wonen. Je kunt je er waarschijnlijk geen voorstelling van maken. Japanse huizen zijn toevallig behoorlijk anders dan Nederlandse huizen. Japanse huizen zijn namelijk vrijwel allemaal van hout. Dat geldt natuurlijk niet voor torenflats, maar ook lage appartementencomplexen, die van twee of drie verdiepingen, zijn ook vaak (deels) van hout.

Hout is van oorsprong het bouwmateriaal bij uitstek in Japan. Japan is een en al berg. In de dalen kun je drinkwater opslaan, de hellingen zijn begroeid met bomen. Baksteen daarentegen moet worden geïmporteerd. Maar er is een mogelijk nog fundamentelere reden voor het gebruik van hout. Japan ligt op een kruising van aardplaten, waardoor er dagelijks aardbevingen zijn. Houten huizen zijn simpelweg een stuk flexibeler dan bakstenen huizen. Ze kunnen veel grotere schokken verdragen. En mochten de aardschokken dan toch te veel worden dan is het puin relatief ligt vergeleken met bakstenen.

Als je onder een ingestort houten huis terecht komt zijn de overlevingskansen veel groter dan wanneer je onder een berg bakstenen ligt. Ook de werderopbouw van ingestorte huizen gaat veel sneller en een gedeelte van de materialen kan vaak opnieuw gebruikt worden bij de bouw.

De snelheid van opbouwen is ook een voordeel bij nieuwe huizen. Sowieso zijn bijna alle moderne Japanse huizen pre-fab. Het bouwen van een huis op bouwrijpe grond duurt maar enkele weken.

Het nadeel daarvan is dat in Japan de waarde van de huizen in principe constant daalt naarmate een huis ouder wordt. Het is de grond onder het huis die de meeste waarde heeft en die waarde ook behoudt. Een huis is dus niet een investering die zich terug betaald bij verkoop.

Japans rijbewijs

In Japan rijden ze links, met het stuur aan de rechter kant van de auto. Even omschakelen dus. In Japan kom je bijna overal per trein. Het spoornetwerk is enorm uitgebreid en ruim genoeg als je een paar weken door Japan reist. Er zijn echter plaatsen waar je met de trein moeilijk komt en dan is het wel handig als je achter het stuur van een auto kunt kruipen. Het enige wat je nodig hebt is een geldig Nederlands rijbewijs en een internationaal rijbewijs. Daarmee ben je een jaar gedekt. Ruim voldoende dus als je in Japan bent om te reizen.

Ga je in Japan werken dan is het waarschijnlijk het plan om er langer dan een jaar te blijven. Dan wil je misschien ook een auto kopen of er af en toe eens een huren. Je kunt dan een internationaal rijbewijs meenemen, waarmee je een jaar gedekt bent. Na dat jaar verloopt je internationale rijbewijs en is de enige mogelijkheid het behalen van een Japans rijbewijs. Gelukkig is dat bijna net zo makkelijk gedaan als gezegd. Nederland is een van 25 landen die een verdrag hebben met Japan, waardoor je met een administratieve handeling je Japanse rijbewijs kunt ophalen bij een menkyosenta, een examencentrum in de stad waar je woont. Je moet hier wel enige voorbereidingen voor treffen. Je hebt nodig:

  • Een geldig Nederlands rijbewijs (of een geldig rijbewijs uit een van de andere 24 landen waar Japan een verdrag mee heeft).
  • Een Japanse vertaling van je rijbewijs. Je kunt een vertaling laten maken bij het plaatselijke kantoor van de JAF (Japan Automobile Federation, de Japanse ANWB) voor ¥ 3.000.
  • Verlopen Japanse rijbewijzen, mocht je die hebben.
  • Een bewijs van inschrijving bij de gemeente (het Japanse woord hiervoor is juminhyo).
  • Je Alien Registration Card.
  • Geldig paspoort (plus eventuele verlopen exemplaren).
  • Afhankelijk van het examencentrum moet je ook zelf voor een pasfoto zorgen. Er zijn ook examencentra die de foto voor je maken en die direct digitaal op je rijbewijs printen.

Met de bovenstaande papierwinkel op zak ben je in principe klaar om je rijbewijs om te gaan zetten. Het proces verschilt enigszins per examencentrum. Toen ik het proces doorlopen heb bij het examencentrum in Kadoma, Osaka ging het ongeveer als volgt:

  1. Inleveren van de bovengenoemde papieren bij het loket.
  2. Na 30 minuten waren de papieren goedgekeurd en mocht ik door met de rest van het proces.
  3. Betaling van de leges.
  4. Ogentest.
  5. Invullen van een korte vragenlijst, ook beschikbaar in het Engels.
  6. Pasfoto laten maken.
  7. 1 uur nadat de pasfoto gemaakt was ontving ik mijn rijbewijs.

Helaas gaat het niet overal zo soepel. Joost heeft er alles bij elkaar ruim drie maanden over gedaan om zijn rijbewijs om te zetten.

Van een IT-baan naar Engelse lessen in Japan

Vijf jaar geleden, op 19 januari ben ik vertrokken uit Nederland. Na een paar jaar in de IT gewerkt te hebben was het tijd voor een break, een andere uitdaging, in een ander land. Mijn eerste stop was Tokyo, Japan.

Bij een eerdere vakantie in 2008 had het land me al geraakt met het contrast van moderne steden en technologie aan de ene kant en eeuwenoude tradities die er haaks op staan.

Ook zonder kennis van de taal is de warmhartigheid van de Japanners goed te voelen. Wellicht dat dit me wederom naar Japan bracht. Desondanks was dit slechts een tussenstop onderweg van een groter avontuur; backpacken in Nieuw-Zeeland.

Aan de andere kant van de wereld vermaakte ik me prima en na een jaar van reizen, vreemde banen en allerlei indrukwekkende ervaringen, had ik de smaak pas net te pakken. In Australië ontmoette ik Sanae, ook dol op reizen, en tussen het daten door reisden we van land naar land door Azië.

Sanae is Japanse en dat bracht Japan weer terug op de kaart. Met wat geluk kon ik als “ALT” aan de slag in het zuiden-westen van Japan. Inmiddels woon ik al bijna vier jaar in de buurt van Kumamoto, de tweede stad in Kyushu.

ALT staat voor Assistant Language Teacher en komt neer op het assisteren (voornamelijk met de uitspraak) van Engelse lessen op de basisschool en voortgezet onderwijs. Engels ging me na een jaar in Nieuw-Zeeland en Australië wel aardig af, maar om de taal aan kinderen te leren was voor mij een nieuwe uitdaging met veel verrassingen in het eerste jaar.

Overigens kom ik na vier jaar nog steeds voor verrassingen te staan. Mijn werklocatie bevindt zich in een erg afgelegen dorp in de bergen, een prachtige omgeving, maar wel ten koste van gemak. Zo zijn er bijvoorbeeld geen supermarkten, zijn de pompstations om 7 uur ’s avonds gesloten en kan er geen geld uit de pinautomaat getrokken worden na vijf uur ’s middags, of in het weekend! Dat vereiste wel wat aanpassingsvermogen.

Een van mijn meest gewaardeerde punten van verbetering, als je dat zo mag noemen, is het weer. Als je een horizontale lijn over een wereldkaart zou trekken dan komt Kumamoto overeen met Zuid-Spanje.

Warme zomers met kwik in de 30+ graden is voor mij persoonlijk geen afstraffing. En afgezien van het regenseizoen valt ook de neerslag relatief mee.

Aan de andere kant kunnen winters wel echt streng aanvoelen doordat de huizen over het algemeen niet geweldig, of eigenlijk nagenoeg niet geïsoleerd zijn. In de basis wordt veelal hout gebruikt, want dat breekt of scheurt niet zo snel als bakstenen bij de vele aardbevingen die Japan Jaarlijks telt.

Omdat huizen in Japan over het algemeen tactisch verwarmd wordt (alleen de gebruikte ruimte/kamer wordt verwarmd), is de rest van het huis even koud als de omgeving. Het eerste jaar hadden we een strenge winter en waren de leidingen twee weken lang bevroren! Ongelofelijk! Gelukkig zijn onsen (hot-springs) nooit ver hier. Dat heeft me zeker die winter doorgeholpen.

Het werk als een ALT bevalt goed, ondanks dat het totaal iets anders dan IT is. Volgens Japanse normen zijn klassen met maximaal 40 studenten toelaatbaar, hier in de bergen tellen klassen meestal niet meer dan 25 kinderen. De relatief kleine klassen maakt het een hechte school en de studenten hebben echt een geweldig karakter, en niet te vergeten respect voor docenten en personeel!

Met Kumamoto op een uur rijden of vier bussen per dag, is er nauwelijks interactie met het buitenland, des te meer lijken de studenten zich te interesseren wanneer de ALT in de les aanwezig is.

Overigens reageren niet alleen de studenten positief op buitenlanders in het dorp. De immigratiedienst in Japan kan dan wel streng zijn, de mensen zijn over het algemeen erg geïnteresseerd en positief wanneer ze in contact komen met de kleine groep expats in hun omgeving.

Ik ben vaak op straat aangesproken door ouderen in het lokale Kumamoto-dialect waar ik zelfs na vier jaar nog geen touw aan vast kan knopen, maar dat ze proberen te communiceren is een heel speciaal gevoel.

Ook in het lokale café of restaurant komt een soort-van-gesprek al gauw op gang en wordt je over het algemeen niet met rust gelaten voordat je een paar keer kanpai (proost) heb gezegd en een paar glazen sake heb gedeeld.

Natuurlijk is het niet alleen maar feest en vriendelijkheid, en komt ook in Japan discriminatie voor, maar in over het algemeen is werken in Japan voor mij een positieve ervaring.

Niet iedereen komt naar Japan met dezelfde redenen of verwachtingen, en ik denk dat dit het verschil kan uitmaken hoe je Japan ervaart.

Wat voor mij erg geholpen heeft is het thuislaten van alle verwachtingen en eventuele vooroordelen. Japan is anders (punt). Soms ervaren wij dat als buitenlanders prettig en soms moeten we daar aan wennen, maar interessant zijn het land en de mensen zeker!

Wonen in Japan

Je hoort vaak dat Japan een duur land is. Zeker duurder dan buurlanden zoals Zuid-Korea en China. Het prijspeil ligt op pak weg hetzelfde niveau als in Nederland. Dat wil echter niet zeggen dat je voor je geld hetzelfde krijgt.

Een flat huren in Amsterdam is niet veel meer of minder duur dan een flat huren in Tokyo. Maar als je in Amsterdam voor een bepaald bedrag een bepaald aantal vierkante meters krijgt, krijg je in Tokyo nog niet eens de helft voor hetzelfde bedrag. Het prijsverschil zit ‘m dus in de prijs per vierkante meter. Maar in plaats van meer te betalen, leven de Japanners gewoon kleiner.

Mijn eerste huis(je) in Japan stond in de stad Kusatsu, ongeveer 20 minuten ten noorden van Kyoto. Het was wat in het Japans een mansion wordt genoemd. Geen landhuis hoor. Een mansion is ongeveer het kleinst denkbare flatje wat je kunt huren in Japan. Het was niet groot, maar ruim genoeg voor mij alleen.

Vloerplan
Links de voordeur, gevolgd door wastafel en keuken boven en badkamer beneden. Rechts de woon/eet/slaapkamer en het balkon. Van links naar rechts nog geen 5 meter.

Je ziet het, het is niet groot maar groot genoeg voor 1 persoon. Dit soort appartementen vind je heel veel in Japan. Dit appartement kostte ¥ 54.000 per maand en is zelfs aan de dure kant. Oudere appartementen zijn al te huur vanaf ¥ 25.000 per maand.